Bahçe sulamasında, özellikle çim alanlarda erken sabah çoğu zaman uygun bir başlangıç tercihidir: hava daha serin, rüzgâr daha hafif olabilir ve ıslanan yaprakların gün içinde kurumasına zaman kalır. Yine de bütün bahçeler için geçerli tek bir saat yoktur. Yerel hava, bitki ihtiyacı ve varsa su kullanım kısıtları birlikte değerlendirilmelidir.
Saat seçerken yalnız kumandanın ne zaman başlayacağına bakmayın. Son bölgenin ne zaman biteceği de önemlidir. Bahçe kullanılmaya başlamadan sulamayı tamamlamak istiyorsanız zon sürelerini, tekrarları ve beklemeleri aynı zaman çizelgesinde görmelisiniz.
Erken sabah çim sulamasında neden öne çıkar?
Erken sabahın avantajı, suyu sıcak ve rüzgârlı saatlere bırakmadan uygulama ve yaprakların uzun süre ıslak kalmasını sınırlama imkânıdır. Bu tercih, kötü dağılımı veya fazla sulama süresini kendiliğinden düzeltmez.
Iowa State University’nin çim sulama açıklaması, sabah sulamasını buharlaşma, rüzgâr ve yaprakların kurumasıyla birlikte ele alır. Kaynaktaki yerel saat aralığını Türkiye’nin her bölgesine değişmez bir reçete olarak taşımak yerine, bahçenizdeki koşulları esas alın.
Örneğin sabah da kuvvetli rüzgâr varsa başlıkların suyu nereye taşıdığını gözlemlemek gerekir. Kumandada “sabah” yazması, suyun hedef alana düştüğünü kanıtlamaz. Kaynak basıncı da saatten saate değişebiliyorsa programın gerçek çalışması sırasında kontrol edilmelidir.
Gece sulaması her yerde yanlış mıdır?
Hayır. Gece sulamasının uygunluğu iklime ve yaprakların ne kadar süre ıslak kaldığına bağlıdır; “gece her zaman iyidir” ve “gece mutlaka zararlıdır” ifadeleri aynı ölçüde geneldir.
Colorado State University’nin kurak iklim için açıklaması, aşırıya kaçılmadığında gece sulamasını bir seçenek olarak ele alır. Iowa State ise geç saatlerde sulamanın hastalık sorunlarını artırabileceğine dikkat çeker. Fark, tek bir saati ezberlemek yerine iklim ve ıslaklık koşullarına bakmanın neden gerekli olduğunu gösterir.
Gölge, sık bitki örtüsü ve yaprakların geç kuruduğu bir alanda programı yalnız havanın serinliğine göre seçmeyin. Hastalık belirtisi varsa sulama saatini değiştirerek kesin teşhis veya tedavi yapılmış sayılmaz; bitki ve bakım koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Başlangıç saatinden son zonun bitişine nasıl geçilir?
Sırayla çalışan bir programın bitişi, başlangıca bütün istasyon süreleri ve varsa araların eklenmesiyle bulunur. Birden fazla çevrim veya program varsa onların da zaman çizelgesine dahil edilmesi gerekir.
Yalnız çizelge örneği: Bahçenin 06.00’da kullanılmaya başlayacağını düşünelim. Aralarında bekleme olmayan üç zonun varsayımsal süreleri 14, 19 ve 11 dakika olsun. Bunlar herhangi bir çim için sulama süresi önerisi değildir.
| Bölge | Örnekteki süre | Başlangıç–bitiş |
|---|---|---|
| Birinci zon | 14 dakika | 05.10–05.24 |
| İkinci zon | 19 dakika | 05.24–05.43 |
| Üçüncü zon | 11 dakika | 05.43–05.54 |
Toplam 44 dakikadır; örnekte kullanım saatinden önce altı dakika kalır. Gerçekte çevrim-bekleme, farklı program veya mevsimsel süre değişikliği varsa sonuç değişir. Hunter’ın çalışma süresi açıklaması da toplam programın istenen bitiş saatine sığmasını ayrı bir kontrol olarak ele alır.
Her vana için ayrı başlangıç saati mi girilir?
Bu, cihazın program yapısına bağlıdır. Program bazlı bir kumandada tek başlangıç, süre verilmiş istasyonların sırayla çalışmasını başlatabilir; başka başlangıçlar aynı programı yeniden çalıştırabilir.
Bu yüzden çizelgedeki her satırı kumandaya ayrı bir program başlangıcı olarak kopyalamayın. Örneğin ESP-TM2 kılavuzu, program başlangıçları ile istasyon çalışma sürelerini ayırır. Modeliniz farklıysa onun menü ve tekrar mantığı esas alınmalıdır.
Damlama hattına çimin saatini kopyalamak yeterli mi?
Hayır. Damlama farklı bir su uygulama biçimidir; çimle aynı başlama saatini seçmek, aynı süreyi ve günleri de kullanmanız gerektiği anlamına gelmez.
EPA’nın mikro sulama açıklamasında suyun düşük debiyle kök bölgesine verilmesi esas alınır. Bu fark, yağmurlama için yapılan yaprak ıslaklığı değerlendirmesini damlama hattına aynen taşımamayı gerektirir. Yine de bitkinin nem ihtiyacı, hat kapasitesi ve bakım kontrolü devam eder.
Programı kaydettikten sonra neye bakılmalı?
İlk tam çalışma izlenerek başlangıç, zon geçişi ve son kapanışın çizelgeyle uyduğu kontrol edilmelidir. Ekrandaki saat doğru olsa bile fazladan başlangıç veya yanlış gün seçimi beklenmeyen sulama oluşturabilir.
- Saat ve tarih doğru mu; cihaz 12 saatlik biçimdeyse AM/PM doğru seçilmiş mi?
- Etkin programlar ve sulama günleri beklendiği gibi mi?
- Son zon, bahçenin kullanılacağı veya sulamanın bitmesi gereken saatten önce kapanıyor mu?
- Yağış, yeni dikim veya mevsim değişikliği nedeniyle gün ve süre ayarının da gözden geçirilmesi gerekiyor mu?
Doğru saat, doğru miktarın yerine geçmez. Erken başlayan fakat ihtiyaçtan uzun çalışan bir sistem yine fazla sulayabilir. Saat, süre ve tekrar gününü ayrı kaydetmek; hangisini neden değiştirdiğinizi takip etmeyi kolaylaştırır.
